Kết thúc năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt kỷ lục hơn 11,34 tỷ USD, tăng trưởng 13% so với năm trước. Kết quả ấn tượng này có được là nhờ sự bứt phá tại các thị trường CPTPP và Trung Quốc, bù đắp hiệu quả cho sự chững lại tại Mỹ.
Cú lội ngược dòng – tăng trưởng trong điều kiện nhiều sức ép
Năm 2025, ngành thủy sản bước vào giai đoạn sản xuất và xuất khẩu trong bối cảnh chịu nhiều sức ép đan xen. Đó là áp lực từ chi phí đầu vào tăng cao, thị trường tiêu thụ phục hồi chậm, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, trong khi các thị trường nhập khẩu lớn liên tục siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, môi trường và phát triển bền vững. Những yếu tố này đặt ngành thủy sản trước yêu cầu phải thích ứng nhanh hơn, chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và quản lý chuỗi giá trị.
Dù đối mặt với rất nhiều thách thức, từ thuế đối ứng của Mỹ, nguy cơ áp thuế chống bán phá giá với tôm, chi phí sản xuất cao cho đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Nhưng chính trong bối cảnh khó khăn đó, xuất khẩu thủy sản lại ghi nhận những cú bật vượt dự kiến, đạt kỷ lục hơn 11,34 tỷ USD, tăng trưởng 13% so với năm 2024.
Trong đó, xuất khẩu tôm vẫn giữ vai trò chủ lực với 4,65 tỷ USD (tăng 20%), đặc biệt là sự bùng nổ của tôm hùm với kim ngạch 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với năm trước. Cá tra cũng đạt 2,19 tỷ USD (tăng 8%) nhờ điều kiện thị trường thuận lợi hơn. Nhóm cá biển khác đóng góp 2,16 tỷ USD, tăng trưởng 12,2%.
VASEP đánh giá thành công này dựa trên 3 nền tảng chính: nhu cầu dự trữ lương thực toàn cầu tăng cao do bất ổn địa chính trị; sự chủ động điều chỉnh kế hoạch của doanh nghiệp; và quan trọng nhất là lợi thế từ các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA).
Trung Quốc, Nhật Bản và EU: Ba điểm tựa vững chắc
Yếu tố then chốt giúp thủy sản Việt vượt khó chính là việc tận dụng triệt để lợi thế từ các FTA. Trong khi cửa vào Mỹ bị hẹp lại, các thị trường khác đã trở thành cứu cánh.
Số liệu cho thấy, xuất khẩu sang khối CPTPP tăng 22% nhờ sự ổn định của Nhật Bản, Canada và Australia. Thị trường EU cũng phục hồi tích cực với mức tăng 12,5%. Đặc biệt, Trung Quốc và Hồng Kông nổi lên như động lực mạnh mẽ nhất với mức tăng trưởng 29%. Nhu cầu khổng lồ đối với các sản phẩm tươi sống từ thị trường tỷ dân này đã bù đắp hiệu quả cho sự chững lại ở phương Tây.
Chủ động đổi hướng để giảm rủi ro
Theo VASEP, năm 2025 đánh dấu sự dịch chuyển rõ rệt trong chiến lược của doanh nghiệp. Họ đã chủ động giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ để chuyển hướng sang các khu vực ổn định hơn.
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, cuộc đua sẽ còn gay gắt hơn. Các rào cản từ Mỹ dự kiến vẫn sẽ gây áp lực, trong khi cạnh tranh tại các thị trường thay thế ngày càng nóng. Đồng thời, việc tháo gỡ thẻ vàng IUU vẫn là nhiệm vụ sống còn để khơi thông dòng chảy xuất khẩu vào châu Âu và nâng cao vị thế của thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.