Ứng phó Stress nhiệt trong chăn nuôi bò sữa

Độ ẩm không khí trung bình tại Việt Nam khoảng 70 – 80%, do đó nhiệt độ cảm nhận của bò sữa thường xuyên nằm trong vùng “Cảnh báo”. Độ ẩm càng cao thì khả năng thải nhiệt trên vật nuôi càng khó khăn

Không nên để tình trạng stress nhiệt trên vật nuôi xảy ra rồi mới tìm cách khắc phục. Vì khi vật nuôi có những biểu hiện căng thẳng thì các chức năng trong cơ thể đã có những rối loạn và ảnh hưởng đến năng suất đến vật nuôi, thậm chí gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Dưới đây là một vài biện pháp chăm sóc vật nuôi trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

3. Cách ứng phó với stress nhiệt

3.1 Thiết kế chuồng trại thông thoáng, trang bị quạt và hệ thống làm mát

Thiết kế chuồng nuôi sao cho tận dụng được nguồn gió tự nhiên vừa làm mát cho chuồng nuôi vừa phân tán bớt lượng khí độc tích tụ trong chuồng nuôi. Bên cạnh đó cũng cần thiết kế màn che chắn để tránh gió lùa vào mùa mưa.

3.2 Thường xuyên theo dõi nhiệt độ và độ ẩm chuồng nuôi để xử lý kịp thời

Cần thường xuyên theo dõi nhiệt độ và độ ẩm chuồng nuôi để xử lý kịp thời. Khi chỉ số nhiệt ẩm vượt quá mức 72 cần can thiệp làm mát tích cực cho vật nuôi bằng cách sử dụng quạt gió và hệ thống phun sương. Lưu ý nên bật hệ thống phun trong thời gian ngắn khoảng 0.5 – 1 phút để làm mát không khí, có thể bật ngắt quãng nhiều lần nhưng tránh bật liên tục trong thời gian dài để tránh làm tăng độ ẩm chuồng nuôi, càng gây khó khăn cho việc tản nhiệt của bò.

3.3 Cung cấp nước mát cho vật nuôi

Bố trí máng nước ở những nơi râm mát và phải đảm bảo nhiệt độ nước để hỗ trợ vật nuôi giảm nhiệt. Nhu cầu nước của vật nuôi thay đổi theo mùa, mùa hè bò thường cần uống nhiều nước hơn mùa đông. Cần đảm bảo máng nước của vật nuôi luôn có nước sạch và mát để vật nuôi có thể uống nước tự do.

3.4 Tránh cho ăn vào các thời điểm nắng nóng

Việc tiêu hóa thức ăn sẽ sinh thêm nhiệt nên nếu cho ăn vào các thời điểm này (nhất là thời điểm 11 – 15 giờ) sẽ tạo áp lực tải nhiệt cho vật nuôi, tăng nguy cơ stress nhiệt.

3.5 Điều chỉnh mật độ nuôi thả phù hợp

Cần cân nhắc dựa vào tình hình thực tế và lịch sử chăn nuôi để giảm mật độ đàn vào các mùa nắng nóng để bảo vệ vật nuôi khỏi nhiều tác động tiêu cực của stress nhiệt.

3.6 Điều chỉnh khẩu phần ăn hợp lý

Thông thường, vào các mùa nắng nóng vật nuôi sẽ giảm lượng vật chất khô ăn vào nên cần tăng mức năng lượng trong 1 đơn vị thức ăn để đảm bảo đáp ứng được nhu cầu của vật nuôi.

• Bổ sung chất béo vào khẩu phần. Vì quá trình tiêu hóa chất béo ít sinh nhiệt lượng hơn nhiều so với tiêu hóa tinh bột và protein. Do đó bổ sung thêm chất béo vào vừa giúp tăng mức năng lượng thức ăn nhưng cũng góp phần hạn chế nhiệt sinh ra từ quá trình tiêu hóa. Ngoài bổ sung dầu trực tiếp vào thức ăn, có thể tăng hàm lượng chất béo trong khẩu phần bằng cách cân đối các nguyên liệu thô giàu chất béo như khô dầu cọ, khô dầu dừa, cám gạo và các phụ phẩm nguyên béo khác. (Bấm vào để tìm hiểu thêm)
• Giảm hàm lượng chất xơ trong công thức nhưng vẫn phải đảm bảo NDF tối thiểu trong khẩu phần từ 18% để duy trì các hoạt động tiêu hóa tại dạ cỏ và ổn định hệ vi sinh vật. Sử dụng nguồn xơ chất lượng cao trong công thức, cỏ tươi hạn chế dùng nhiều rơm khô vì nghèo dinh dưỡng và khó tiêu hóa hơn. Một trong những nguồn nguyên liệu chứa xơ chất lượng cao, có sẵn trong nước và đi kèm nhiều chức năng đặc biệt khác đó là vỏ đậu xanh.
• Bổ sung NaHCO3: trong điều kiện nắng nóng bò có xu hướng ăn nhiều thức ăn tinh hơn so với thức ăn thô để giảm sinh nhiệt. Lượng thức ăn tinh được tiêu hóa quá nhanh trong dạ cỏ dễ dẫn đến nguy cơ nhiễm toan dạ cỏ nên cần bổ sung thêm NaHCO3 ổn định pH. Đồng thời, cũng bù đắp lượng HCO3- mất đi qua nước bọt do vật nuôi thở gấp để tăng thải nhiệt.

3.7 Bổ sung điện giải và vitamin C để giảm stress nhiệt

Các hoạt động thải nhiệt thông qua hơi thở và mồ hôi gây thất thoát Na, K. Có thể pha chung điện giải và vitamin C vào nước uống trong mùa nóng để giảm stress nhiệt cho bò.

Các biện pháp nêu trên không chỉ dành áp dụng vào những thời điểm nắng nóng mà nên được xem xét thực hiện thường xuyên để kiểm soát tốt sức khỏe đàn vật nuôi, hạn chế bệnh tật và đảm bảo năng suất.